ثبت شرکت ها و ثبت برند


فصل سوم
شرکت مختلط غیر سهامی
شرکت مختلط غیر سهامی شرکتی است که برای امور تجارتی در تحت نام مخصوصی  بین یک یا چند نفر شریک ضامن و یک یا چند نفر شریک با مسئولیت محدود، بدون انتشار سهام، تشکیل می شود(ماده 141ق.ت).
در زبان فرانسه به این شرکت در اصطلاح societe en commandite simple گفته می شود و علت نام گذاری آن به این نحو، این است که این نوع شرکت از قراردادی به نام command سرچشمه می گیرد که در قرون وسطی وجود داشته است به موجب این قرارداد که در تجارت دریایی مورد استفاده بوده و سپس به تجارت زمینی نیزی تسری پیدا کرده است، شخصی که می خواست اموال و دارایی اش را از طریق سرمایه گذاری افزایش دهد، مقداری از کالاها یا پول خود را به دریانورد یا تاجری واگذار می کرد که به فروش برساند یا با آن معامله کند. پس از انجام دادن معامله ای که با این کالاها یا پون انجام  می شد، سود حاصل میان طرفین تقسیم می گردید. ویژگی این قرارداد در این بود که صاحب کالا یا پول در صورت زیان در معامله فقط تا میزان ارزش مالی یا پولی که در میان گذاشته بود، مسئول زیان معامله تلقی می شد. بعدها، این قرارداد به قرارداد شرکت تبدیل گردید و وسیله ای شد برای اشراف و مقامات مذهبی، سیاسی و اداری تا با استفاده از اشخاص ثالث و نه به طور مستقیم، به تجارت بپردازند. چنین قراردادی اجازه می داد که اشخاص از معاملات ربوی رو برگردانند و به جای وام دادن پول خود در مقابل بهره، که حرام تلقی می شد، در سود حاصل از معامله ای که با پول واگذاری انجام می شد، به همان مقصود، یعنی افزایش دارایی خود برسند.
قانون 1673 فرانسه این نوع شرکت را تحت یک سلسله مقررات قرار داد؛ از جمله لزوم تنظیم قرارداد به موجب نوشته و تسلیم خلاصه شرکتنامه به مدیر دفتر دادگاه تجارت. این امر امکان می داد که اشخاص ثالث به نقش و مسئولیت محدود شریکی غیرضامن آگاهی پیدا کنند و تصور نکنند که او دارای مسئولیت نامحدود است.
وارد کردن شرکت مختلط غیرسهامی به حقوق ایران ظاهراً به این دلیل بوده است که اشخاصی که نمی خواهند تجارت کنند، ولی قصد سرمایه گذاری تجاری دارند بتوانند بی آنکه اشخاص ثالث از این اقدام آنها آگاه شوند، به کار تجاری بپردازند. همچنین این نوع شرکت به کسانی که خود تاجرند، ولی نمی خواهند دیگران در کارشان دخالت کنند وفقط به دنبال سرمایه اند، این امکان را می دهد که به مقصود خویش برسند. به این علت، چنین اشخاصی یک شرکت مختلط تشکیل می دهند و خود شریک ضامن آن می شوند و از دیگران به عنوان شرکای با مسئولیت محدود کمک می گیرند. در نهایت اگر این اشخاص قصد داشته باشند فقط همراه با کسانی که می شناسند و به آنها اعتماد دارند شرکتی به وجود آورند، یک شرکت مختلط غیر سهامی تأسیس می کنند؛ چه در این نوع شرکت، حتی شرکای با مسئولیت محدود حق ندارند بدون رضایت یکدیگر، سهامشان را به اشخاص دیگر منتقل کنند؛ درست بر خلاف آنچه در مورد شرکت مختلط سهامی صدق می کند  که یک شرکت سرمایه است و بعداً در مورد آن صحبت خواهیم کرد.
شرکت مختلط غیر سهامی، چه در اروپا و چه در ایران، در حل محو شدن است؛ زیرا فایده عمده ای که برای این شرکت وجود داشت در شرکت با مسئولیت محدود یافت می شنود. در واقع، با اینکه شرکت مختلط غیرسهامی اولین شرکتی است که به شرکا امکان می دهد مسئولیتشان را در مقابل طلبکاران شرکت محدود کنند، این امکان را به همه شرکا نمی دهد، در حالی که در شرکت با مسئولیت محدود همه شرکا می توانند مسئولیت خود نسبت به دیون شرکت را محدود به آورده خود در شرکت کنند. بیهوده نیست که در حالی که تعداد شرکتهای مختلط غیرسهامی روز به روز در حال کاهش است، بر تعداد شرکتهای با مسئولیت محدود هر روز افزوده می شود.
به هر حال، قانون تجارت ضمن مواد 141 لغایت 161، مقررات راجع به طرز تشکیل، اداره، حیات و انحلال شرکت مختلط غیر سهامی را معین کرده است. مواد 159 و 160 قانون تجازت، مقررات 129، 130 و 136 لغایت 140 قانون تجارت راجع به شرکت های تضامنی را در مورد شرکتهای مختلط غیر سهامی قابل اجرا تلقی کرده اند. با توجه به اینکه مقررات مندرج در مواد اخیر را هنگام مطالعه شرکت تضامنی مورد بررسی قرار دادیم و این مقررات عمدتاً به شرکای ضامن مربوط اند، در این فصل تأکید ما، علی الاصول، بر وضعیت حقوقی شرکای با مسئولیت محدود خواهد بود.
با ذکر این مقدمه، وضعیت شرکت مختلط غیر سهامی را از لحاظ تشکیل، اداره، تقسیم سود و زیان و انحلال آن مورد بررسی قرار می دهیم.

 تشکیل شرکت مختلط غیر سهامی
طرز کار شرکت مختلط غیر سهامی
تقسیم سود و زیان شرکت مختلط غیر سهامی
انحلال شرکت مختلط غیر سهامی